Geçmiş dönem teşvik taraması bugün, kullanılmamış her teşviki geriye dönük olarak bulup işverene kazandırma çalışması değildir. 1 Mayıs 2021 sonrasında genel kural değiştiği için işveren açısından sgk teşvik danışmanlık firmaları…
Geçmiş dönem teşvik taraması bugün, kullanılmamış her teşviki geriye dönük olarak bulup işverene kazandırma çalışması değildir. 1 Mayıs 2021 sonrasında genel kural değiştiği için işveren açısından sgk teşvik danışmanlık firmaları ile yapılan geçmiş dönem incelemesinin ana amacı; uygulanmış teşviklerin doğru seçilip seçilmediğini, ilgili aylarda şartların gerçekten korunup korunmadığını ve bordro ile SGK kayıtları arasında risk yaratabilecek bir uyumsuzluk bulunup bulunmadığını belirlemektir.
Bu ayrım önemlidir çünkü 5510 sayılı Kanun’un Ek 17. maddesinin birinci fıkrası 7316 sayılı Kanunla değiştirildi ve yeni düzenleme 1 Mayıs 2021’de yürürlüğe girdi. Eski kuralda gerekli şartlar sağlanmışsa belirli süre içinde geriye dönük teşvik talebi veya daha önce uygulanmış teşvikin başka bir teşvikle değiştirilmesi mümkün olabiliyordu. Yeni kuralda ise yararlanılmayan ay için geriye dönük teşvik talebi ve uygulanmış teşvikin sonradan başka bir teşvikle değiştirilmesi genel olarak mümkün değildir.
Değişiklikten önce geçmiş dönem analizi yalnız risk bulmaya değil, zamanında kullanılmamış bir teşvikin sonradan uygulanıp uygulanamayacağını araştırmaya da odaklanabiliyordu. Ek 17’nin eski birinci fıkrası, şartların sağlandığı ayı izleyen altı ay içinde Kuruma başvurulması koşuluyla başvuru tarihinden geriye en fazla altı aya ilişkin teşvikten yararlanılmasına veya teşvik değişikliğine imkan tanıyordu.
1 Mayıs 2021’den itibaren bu genel imkan kaldırıldı. Bu nedenle bugün yapılan geçmiş dönem taramasının değeri, kaçırılan her teşviki geçmişe dönük tahsil ettirmekten değil, geçmiş uygulamaların doğruluğunu sınamak ve ileri dönemlerde aynı hatanın tekrarlanmasını önleyecek kontrol yapısını kurmaktan gelir.
| Konu | Eski Ek 17 kuralı | 1 Mayıs 2021 ve sonrası |
|---|---|---|
| Yararlanılmayan ay | Şartlar sağlanmışsa ve süresinde başvuru yapılmışsa geriye en fazla altı ay için talep mümkün olabiliyordu. | Genel kural olarak geriye dönük teşvik talep edilemez. |
| Teşvik değişikliği | Süre ve şartlar içinde uygulanmış teşvik başka bir teşvikle değiştirilebiliyordu. | Uygulanmış teşvik sonradan başka bir teşvikle değiştirilemez. |
| Geçmiş dönem taramasının ağırlığı | Kaçırılmış haklar ile hatalı uygulamalar birlikte incelenebiliyordu. | Hatalı uygulama riski, şart kaybı, kayıt uyumsuzluğu ve sınırlı istisnalar öne çıkar. |
İnceleme yalnızca hangi teşvik kodunun kullanıldığına bakılarak tamamlanamaz. Sağlıklı bir taramada çalışan bazındaki teşvik seçimi, ilgili ayın bildirimi, işyeri şartları, borç ve ödeme durumu, istihdam şartları ile teşvike dayanak oluşturan belgeler birlikte değerlendirilir. Amaç bir teşvikin kağıt üzerinde uygun görünmesi değil, uygulandığı ayda bütün koşulların fiilen karşılanıp karşılanmadığını görmektir.
Bir çalışana uygulanmış teşvik, o kişinin ya da işyerinin ilgili ayda gerekli koşulları taşımaması nedeniyle yersiz hale gelebilir. Tarama bu nedenle teşvik seçiminin çalışan bazında uygunluğunu kontrol eder. Yanlış teşvik kodu, uygun olmayan sigortalıya teşvik uygulanması veya sektör şartıyla uyuşmayan bir destekten yararlanılması risk başlıkları arasındadır.
Bazı teşviklerde uygunluk yalnız işe giriş tarihinde ölçülmez. Primlerin ve bildirgelerin süresinde yerine getirilmesi, borç durumu, istihdam seviyesine ilişkin koşullar veya teşvik süresinin devam edip etmediği aylık olarak yeniden önem kazanabilir. Bu nedenle bir çalışanın ilk ayda uygun olması sonraki bütün aylarda otomatik olarak uygun kaldığı anlamına gelmez. Geçmiş dönem taraması, teşvik uygulanan her ayı kendi şartları içinde ele alır.
Teşvike dayanak olan kayıtlarla SGK’ya gönderilen bildirimlerin birbiriyle uyumlu olması gerekir. İşe giriş bilgisi, sigortalı tanımlaması, teşvik kodu, ilgili belge ve aylık bildirim arasında oluşan tutarsızlıklar taramada görünür hale getirilebilir. Belgeye bağlı bazı teşviklerde SGK sistemindeki tanımlamanın idari nedenle yapılamaması veya geç yapılması gibi işveren iradesi dışında kalan durumlar için sınırlı istisnalar ayrıca değerlendirilir. Bu istisnalar genel bir geriye dönük teşvik hakkı olarak yorumlanmamalıdır.
İnternette hâlâ geriye dönük altı aylık teşvik değişikliğini genel ve güncel bir hak gibi anlatan içeriklerle karşılaşılabilir. Bu bilgi, Ek 17’nin eski birinci fıkrasının yürürlükte olduğu dönemin kuralını yansıtır. 1 Mayıs 2021 sonrasındaki aylar için aynı yaklaşımı bugünkü uygulamaya taşımak işverenin beklentisini yanlış kurabilir.
Bu nedenle geçmiş dönem taramasında ilk soru “Ne kadar teşvik iadesi alınabilir?” olmamalıdır. Daha doğru soru “Hangi aylarda uygulama hatası veya şart kaybı var ve bunlar nasıl düzeltilmeli?” şeklindedir. Tarama sonucunda gerçekten değerlendirilmesi gereken sınırlı bir istisna bulunuyorsa bu durum ayrıca ele alınır.
Nexora Danışmanlık’ın teşvik hizmeti sayfasında hizmet kapsamı; işyeri ve çalışan bazında uygun teşviklerin tespiti, gerekli SGK tanımlama ve başvurularının yapılması, şartların her ay izlenmesi ve geçmiş dönemlerin hatalı uygulamalar açısından taranması olarak açıklanır. Yaklaşımın ağırlığı yalnız geçmişe bakmak değil, doğru teşvikin bildirimden önce seçilmesini sağlayacak aylık kontrol düzeni kurmaktır.
Bu yapı özellikle teşvik kodlarının doğruluğundan emin olmak isteyen, işe alımları düzenli devam eden veya belgeye bağlı teşviklerden yararlanan işverenler açısından anlamlıdır. Tarama için çalışan listesi, bildirge geçmişi, işyeri kayıtları, borç durumu ve teşvike esas belgelerin birlikte ele alınması gerekir.
Geçmiş dönem taramasının kalitesi, yalnız teşvik listesinden değil veri bütünlüğünden etkilenir. Çalışanların işe giriş ve çıkış kayıtları, dönemsel bildirgeler, teşvik kodları, işyeri borç ve ödeme durumu, istihdam koşullarını gösteren kayıtlar ve varsa teşvike dayanak belgeler bir arada bulunmalıdır. Farklı ekiplerde tutulan veriler arasında uyumsuzluk varsa önce aynı dönem için ortak kayıt seti oluşturulması gerekir.
Bugünkü çerçevede geçmiş dönem teşvik taraması bir “unutulan teşviki geriye dönük alma” çalışmasından çok bir uyum ve risk kontrolüdür. İşveren açısından asıl kazanım, geçmişte yanlış uygulanmış teşvikleri erken fark etmek, şartı bozulan ayları ayırmak ve yeni dönemlerde teşvik seçimini bildirim öncesine taşıyan daha sağlam bir kontrol süreci kurmaktır.
Yorum Yap