Jeopolitik gerilimler emtia piyasasında ürün bazlı ayrışmalara yol açtı. Petrol ve tarım ürünleri yükselirken, değerli metaller ve bakır düştü.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları jeopolitik gerilimi artırarak emtia piyasasında ürün bazlı ayrışmalara yol açtı. Mart ayında öne çıkan bu durum, petrol, doğal gaz, alüminyum ve tarım ürünlerinde yükselişlere, değerli metaller ve bakırda ise düşüşlere neden oldu.
Yaklaşık bir aydır devam eden saldırılar, nakliye aksamaları ve arz endişelerini artırdı. Bu durum petrol, doğal gaz, alüminyum, mısır ve pirinç gibi ürünlerde sert yükselişleri tetiklerken, doların güçlenmesi değerli metaller ve bakır üzerinde satış baskısı oluşturdu.
Küresel petrol fiyatlarındaki yükseliş, maliyet kaynaklı enflasyonist baskıları güçlendirme potansiyeli taşıyor. Bu durum, merkez bankalarının para politikalarında temkinli adımlar atmasına neden olabilir. Tüketiciler ve işletmeler, tedarik zincirindeki aksamalar ve artan lojistik riskler nedeniyle daha uzun süre yüksek yakıt fiyatlarıyla karşı karşıya kalabilir.
Brent petrolün varil fiyatı, 27 Şubat’tan bu yana yüzde 31,4 artarak 94,3 dolara ulaştı ve Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Hollanda merkezli TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları ise yüzde 69 arttı. Orta Doğu’daki gerilim tırmanışı, küresel gaz piyasasını etkilerken, Katar’ın üretimi durdurması LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sini etkiledi.
Hürmüz Boğazı kaynaklı lojistik sorunlar, tahıl grubunda arz endişelerine yol açtı. Chicago Ticaret Borsası’nda mısırın kile başına fiyatı yüzde 2,3, pirincin kile başına fiyatı ise yüzde 2,5 arttı. Mısırın biyoyakıt ham maddesi olarak kullanımı ve petrol fiyatlarındaki artış, biyoyakıt talebini yükselterek mısır fiyatlarını yukarı çekti.
Buğdayın kile başına fiyatı 6,41 dolarla Şubat 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi görmesine rağmen, 27 Şubat’a göre yüzde 1,7’lik bir azalış kaydetti. Soya fasulyesinin kile başına fiyatı ise Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyeyi görse de yüzde 1,5’lik bir düşüş yaşadı. ABD Başkanı Donald Trump’ın saldırıları erteleme kararı ve müzakere çabaları, buğday ve soya fasulyesi fiyatlarındaki sert yükselişleri tersine çevirdi.
ICE emtia borsasında kahve, şeker ve pamuk fiyatlarında artışlar gözlendi. Kahve ve şeker fiyatlarındaki yükselişler, Brezilya’daki mevsimsel etkilerden kaynaklanan üretim endişelerinden beslendi.
Altın, gümüş, platin ve paladyum gibi değerli metallerde ons bazında sert düşüşler yaşandı. Altının onsu 4 bin 99,5 dolarla Kasım 2025’ten bu yana en düşük seviyesini gördü. Bu düşüşlerde, petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları yükselteceği endişesiyle tahvil faizlerindeki artış, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimi yapmayacağına yönelik beklentiler ve dolara olan talebin artması etkili oldu.
Avrupa’daki bazı ülkelerin merkez bankalarının savunma harcamalarını finanse etmek amacıyla altın satması da altın fiyatlarındaki gerilemede ek bir faktör olarak öne çıktı.
Tezgah üstü piyasada bakır, kurşun, nikel ve çinko fiyatları düşerken, alüminyumda yükseliş görüldü. Enerji fiyatlarındaki sıçrama, doların güçlenmesini hızlandırarak bakır fiyatlarını baskıladı. Küresel ekonomik aktivitenin zarar göreceği öngörüleri de bakır talebini azalttı.
Orta Doğu’daki gerilim, Katar ve Bahreyn’deki alüminyum üreticilerinin üretimi durdurmasıyla alüminyum arzını da tehlikeye attı. Orta Doğu’nun küresel alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 9’unu karşılaması nedeniyle bu yıl küresel alüminyum açığının artması bekleniyor.
Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Rahmi İncekara, bölgedeki diğer ihracatçıların sevkiyatlarının büyük ölçüde azaldığını belirtti. Suudi Arabistan’ın boru hatlarına yönelerek petrolü Kızıldeniz’deki Yenbu limanına yönlendirdiğini ifade etti. İncekara, küresel petrol arzının savaş nedeniyle günlük 11 milyon varil kaybetmekte olduğunu ve hiçbir ülkenin bu krizin etkilerinden muaf olmayacağını vurguladı.
İncekara, Orta Doğu kaynaklı arz kaybının günlük 17 milyon varile ulaşabileceğini ve toplam kaybın 800 milyon varili aşabileceğini belirtti. Uluslararası kuruluşların, petrol sevkiyatlarında 6 aylık bir aksaklıkta fiyatların varil başına 200 dolara yaklaşabileceği yönündeki çalışmalarına da değindi.
Yorum Yap