Körfez’deki savaş, bölge ekonomilerini sarsarken küresel enflasyon baskısını artırıyor. Emlak ve borsa endeksleri düşüşte, üretim maliyetleri yükseliyor.
Körfez bölgesindeki savaş, küresel ekonomide enflasyonist baskıyı artırarak üretim maliyetlerini yükseltiyor. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar ve Suudi Arabistan gibi Körfez ülkelerinin borsa ve emlak endekslerinde savaşın başlamasıyla birlikte önemli düşüşler yaşandı. Hürmüz Boğazı’nın kapanma riski, Asya başta olmak üzere küresel tedarik zincirleri için büyük bir tehdit oluşturuyor. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erhan Akkaş, küresel ekonominin büyük ölçüde Körfez petrolüne bağlı olduğunu ve enerji sektöründeki bir sorunun her sektörü etkilediğini belirtti.
Savaşın başladığı tarihten itibaren Dubai emlak endeksinde yaklaşık yüzde 26, Katar emlak endeksinde yüzde 7 düşüş yaşandı. Dubai finansal market endeksi yaklaşık yüzde 15 azaldı. Suudi Arabistan borsası keskin bir düşüşle başladı ancak düşük seyrini koruyor. BAE ve Katar borsalarında da sert düşüşler kaydedildi.
Doç. Dr. Erhan Akkaş, Körfez’in petrol ve türevleriyle öne çıkan enerji zengini bir bölge olduğunu anımsattı. Hürmüz Boğazı’nın kapanması veya enerji altyapısının zarar görmesi, ülkeleri ciddi risklerle karşı karşıya bırakıyor. Akkaş, enerji sektöründeki bir sorunun ‘yayılma etkisi’ ile petrolle doğrudan ilişkisi olmayan sektörleri dahi etkilediğini belirtti. Küresel ekonominin büyük ölçüde Körfez petrolü ve doğal gazına bağlı olması, her sektörde üretim maliyetlerini artırarak küresel ekonomide enflasyonist baskı oluşturuyor.
Doç. Dr. Akkaş, savaşta en fazla etkilenecek yerlerin başında Dubai’nin geldiğini ifade etti. Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başta Dubai Limanı olmak üzere yeniden ihracat (re-export) ülkesi olduğunu hatırlattı. Küresel deniz ticaretinin ve lojistik ağların önemli merkezlerinden biri olan Dubai, bu konumunu kaybetme riskiyle karşı karşıya. Özellikle yeniden ihracat faaliyetleri, deniz ticareti ve liman hakimiyetine dayalı sektörler ciddi sıkıntılarla karşılaşıyor.
Petrol ve doğal gazın neredeyse tüm sektörler için temel girdi olması, üretimde yaşanacak düşüşleri veya lojistik aksaklıkları tetikliyor. Bu durum, otomotivden ambalaj sanayisine kadar geniş bir üretim yelpazesinde kesintilere yol açıyor. Plastik ve petrol türevlerinin hammadde olduğu üretim süreçlerinde ciddi sorunlar ortaya çıkıyor. Bu sorunlar fiyat artışlarını beraberinde getirerek enflasyonist baskıyı artırıyor.
Akkaş, Körfez’in petrol öncesi dönemde ihracatının büyük ölçüde balıkçılık ve inci avcılığından oluştuğunu belirtti. İthalatında ise yüksek katma değerli sanayi ürünleri ile tüketim mallarının öne çıktığını kaydetti. Kıymetli taşlar, metaller, altın, elmas ve mücevherler hem ithalat hem de ihracatta önemli yer tutuyor. Makineler, mekanik cihazlar, elektrikli ekipmanlar ve motorlu taşıtlar da Körfez ülkelerinin en fazla ithal ettiği ürünler arasında bulunuyor.
Akkaş, bu tür krizlerden yayılma etkisiyle hemen her sektörün etkilenebileceğine işaret etti. Körfez ülkelerinin iş gücünün büyük ölçüde yabancı çalışanlara dayandığını belirtti. Özellikle uzmanlık, yöneticilik ve teknik bilgi gerektiren mühendislik gibi alanlardaki beyaz yakalı ihtiyacının çoğunlukla batı ülkelerinden karşılandığını anlattı.
Doç. Dr. Akkaş, beyaz yakalı çalışanların kendilerini güvensiz hissettikleri bir yerde kalmak istemeyeceklerini belirtti. Bu uzmanlar, kendi ülkelerine dönme veya daha güvenli bölgelerde iş bulma eğilimi gösteriyor. Bölgede yaşayanlar, beyaz yakalıların ülkelerine döndüğünü ifade ediyor. Mavi yakalılar ise bu ülkeleri bir fırsat olarak gördüklerinden geri dönme oranları düşük kalıyor.
Yorum Yap