IEA üyesi ülkeler, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin tetiklediği küresel enerji arzı kesintisine karşı 400 milyon varil petrolü piyasaya sürecek.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi 32 ülke, Orta Doğu’daki gerilimler ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasıyla küresel enerji tedarikinde yaşanan aksaklıkları gidermek amacıyla oy birliğiyle 400 milyon varil acil durum petrol stokunu piyasaya sürme kararı aldı. IEA İcra Direktörü Fatih Birol, Paris’teki açıklamasında bu adımın kurum tarihindeki en büyük acil durum müdahalesi olduğunu bildirdi.
IEA İcra Direktörü Birol, Hürmüz Boğazı’ndan günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürününün taşındığını, bunun küresel deniz yolu petrol ticaretinin yüzde 25’ini oluşturduğunu belirtti. Mevcut durumda Hürmüz Boğazı’nda petrol ve gaz geçişinin neredeyse tamamen durduğunu, yeterli alternatif güzergah eksikliği ve depolama kapasitelerinin dolması nedeniyle Orta Doğu’daki petrol üreticilerinin üretimi kısmaya başladığını ifade etti.
Enerji ve ilgili altyapıların zarar görmesi jet yakıtı ve dizel tedarikini olumsuz etkiledi. Gaz piyasalarındaki durumun da zorlayıcı hale geldiğini aktaran Birol, özellikle Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin tedarik ettiği sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kargolarının alternatiflerinin kısıtlı olduğunu vurguladı. Tüm bu gelişmeler sonucunda küresel enerji tedarikinin yüzde 20 azaldığını, Asya’nın durumdan en fazla etkilenen bölge olduğunu kaydetti.
IEA’nın 32 üye ülkesinin oy birliğiyle aldığı karar doğrultusunda, acil durum petrol stokları her ülkenin ulusal koşullarına uygun bir zaman diliminde piyasaya sunulacak. Bazı IEA üyesi ülkeler bu adımı ek acil durum önlemleriyle destekleyecek. Kurumun mevcut 1,2 milyar varili aşan acil durum stoklarının yanı sıra, hükümetlerin yükümlülüğü altında 600 milyon varil endüstri stoku daha bulunuyor.
Bu karar, 1974’te kurulan IEA’nın tarihinde acil durum petrol rezervlerini piyasaya sürme konusundaki altıncı müdahalesi oldu. Daha önceki benzer kararlar 1991, 2005, 2011 ve 2022’de Rusya-Ukrayna savaşı başladığında alınmıştı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarının ardından İran’ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemileri hedef alması, bölgedeki gerilimi tırmandırdı. Bu gelişmeler sonucunda Boğaz’da günlük 20 milyon varili bulan petrol ve petrol ürünleri sevkiyatı durma noktasına geldi. Petrol piyasasında derinleşen arz endişeleri, küresel fiyatlarda sert dalgalanmalara yol açıyor.
Yorum Yap