Yıldız Teknik Üniversitesi akademisyenleri, kullanım ömrünü tamamlamış lityum iyon pillerden değerli metalleri geri kazanarak çevre ve ekonomiye katkı sağlayan patentli bir yöntem geliştirdi.
Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Kimya Metalurji Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Metin Gençten, Doç. Dr. Burak Birol ve Dr. Sezgin Yaşa, lityum iyon pil atıklarına yönelik patentli bir geri dönüşüm yöntemi geliştirdi. Bu yöntem, kullanım ömrünü tamamlamış pillerden kobalt sülfür ve pil üretiminde kullanılan diğer kritik maddelerin kimyasal işlemlerle geri kazanılmasını sağlıyor. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen çalışma, hem çevresel sorunlara çözüm sunuyor hem de ülke ekonomisine değerli hammadde kazandırıyor.
Elektrikli araçların ve taşınabilir elektronik cihazların yaygınlaşması, lityum iyon pil atığı sorununu hızla büyüttü. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) raporlarına göre, 2025 yılına kadar dünya genelinde 900 bin ton lityum iyon pilin atık haline gelmesi bekleniyor. Bu sayının 2030’da 11 milyon tona ulaşacağı tahmin ediliyor.
Geliştirilen yöntem, kullanılmış pillerin katot malzemesinden kimyasal işlemlerle kobalt sülfür ve diğer değerli maddeleri ayırıyor. Elde edilen bu geri kazanılmış malzemeler, enerji depolama sistemlerinden sensör teknolojilerine kadar geniş bir alanda yeniden kullanılabiliyor. Araştırmacılar, bu yaklaşımla geri dönüşüm süreçlerini ekonomik bir fırsata dönüştürmeyi hedefliyor.
Prof. Dr. Metin Gençten, her yıl yaklaşık 1 milyon ton lityum iyon pil atığının ortaya çıktığını belirtti. Gençten, bu atıkların çoğunlukla cep telefonları ve dizüstü bilgisayarlar gibi evsel cihazlardan kaynaklandığını ifade etti. Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte atık miktarının yakın gelecekte daha da artacağını vurguladı.
Lityum, nikel, manganez ve kobalt gibi bileşenlerin kritik kaynaklar olduğunu söyleyen Gençten, bunların geri kazanımının ülke ekonomisi için büyük önem taşıdığını kaydetti. Atık pillerdeki malzemelerin yüksek saflıkta olduğunu belirten Gençten, bu metallerin etkin geri dönüşümünün dışa bağımlılığı azaltma potansiyeli taşıdığını ifade etti.
Doç. Dr. Burak Birol, geleneksel madenciliğe kıyasla atıklardan hammadde elde etmenin daha az enerji gerektirdiğini ve daha yüksek saflık sunduğunu açıkladı. “Şehir madenciliği” olarak adlandırılan bu yaklaşımın, batarya içerisindeki değerli metalleri daha düşük maliyetle ve yüksek kalitede geri kazanmayı sağladığını vurguladı. Bu sayede ham maddenin ülke içinde kalması ve dışa bağımlılığın azalması hedefleniyor.
Birol, artan elektrikli araç ve sürdürülebilir enerji sistemlerinin gelecekte daha fazla atık batarya üreteceğine dikkat çekti. Atık bataryaların çevreye zararlı etkilerini engellemek ve kaynakları ülke içinde tutmak için geri dönüşümün kritik bir rol oynadığını belirtti. Sıfır atık yaklaşımının bu bağlamda büyük önem taşıdığını ekledi.
Yorum Yap