Corporate Europe Observatory raporuna göre Google, Meta, TikTok ve Snapchat, AB’nin dijital bağımlılıkla mücadele yasası taslağına karşı lobi yapıyor.
Brüksel merkezli Corporate Europe Observatory (CEO) araştırma grubunun raporuna göre, Google, Meta, TikTok ve Snapchat gibi büyük sosyal medya şirketleri, Avrupa Birliği (AB) Komisyonu’nun bu yılın son çeyreğinde açıklaması beklenen Dijital Bağımlılık Yasası (DFA) taslağına karşı yoğun lobi faaliyetleri yürütüyor. Şirketler, kullanıcıları platformlarında tutmayı hedefleyen bağımlılık yapıcı algoritmaları kısıtlamayı amaçlayan yasa tasarısının karlarını ve iş modellerini olumsuz etkileyeceği endişesiyle AB yetkilileriyle bir araya geldi.
AB Komisyonu, 2026 çalışma programında “demokrasinin korunması ve değerlerin savunulması” hedefiyle DFA’yı duyuracağını açıkladı. Yeni düzenleme, Facebook, Instagram, TikTok ve Snapchat gibi platformlarda sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve anlık bildirim gibi bağımlılık oluşturan algoritmaların kullanımına karşı önlemler getirmeyi planlıyor. Komisyon, bu önlemler kapsamında, kullanıcıların bağımlılık yapıcı özellikler için tercih yapmasına olanak tanıyan düzenlemeleri öne çıkarıyor.
AB Komisyonu’nun DFA’ya yönelik kamuoyu görüşmelerine 24 Ekim 2025 tarihine kadar 3 bin 300’den fazla tüketici katılım sağladı. Tüketicilerin yüzde 70’i sosyal medya şirketlerinin bağımlılık oluşturan algoritmalarından endişe duyduğunu belirterek, DFA kapsamındaki önlemleri desteklediklerini ifade etti. Ayrıca, destek verenlerin yüzde 78’i bağımlılık yapıcı algoritmaların 18 yaş altı kullanıcılar için kapatılmasını, yüzde 58’i ise tüm kullanıcılar için kapatılmasını talep etti.
Corporate Europe Observatory raporuna göre, teknoloji şirketleri AB Komisyonu’nun DFA’yı duyurmasının hemen ardından Komisyon yetkilileriyle görüşmeler gerçekleştirdi. Bu görüşmelerde, DFA’ya karşı yoğun lobi faaliyetleri yürüttükleri tespit edildi.
Google temsilcileri, Haziran 2025’te AB Komisyonu Demokrasi, Adalet ve Hukukun Üstünlüğünden Sorumlu Üyesi Michael McGrath ile bir araya geldi. Toplantıda, DFA kapsamında kısıtlanmasından endişe duydukları hedefli reklamcılığın ekonomik değeri hakkında bilgilendirme yaptılar.
Snapchat ve TikTok temsilcileri de AB Komisyonu Teknolojiden Sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, Michael McGrath ve diğer yetkililerle görüştü. Şirketler, bağımlılık yapan algoritmalarla mücadele konusunun AB’nin mevcut yasaları tarafından zaten kapsandığını savundu. Snapchat temsilcileri ayrıca, “aşırı mevzuat yükünün AB’nin teknolojik inovasyonlarda geride kalmasının temel nedenlerinden biri” olduğunu değerlendirdi.
Meta temsilcileri ise Nisan 2025’te AB Komisyonu yetkilileriyle bir araya gelerek, şirketin platformları için zaten yaşa uygun düzenlemelere sahip olduğunu belirtti.
Avrupa’da Spotify, Trivago ve Booking gibi şirketleri temsil eden Avrupa Teknoloji İttifakı (EUTA), DFA’ya karşı tutum sergiledi. EUTA, AB’nin mevcut Dijital Pazarlar Yasası (DMA) ve Dijital Hizmetler Yasası (DSA) gibi yasalarının bağımlılıkla mücadeleyi zaten ele aldığını vurgulayarak, DFA planlanırken bu yasaların varlığının göz ardı edildiğini savundu.
Meta ve TikTok’un da üyesi olduğu DigitalEurope ticaret birliği, AB Komisyonu’nun mevcut dijital yasaları değerlendirmesinde ortaya çıkan sorunların “yasalardaki boşluklardan değil, düzenlemelerin tutarsız ve yetersiz uygulanmasından kaynaklandığını” ifade etti. DigitalEurope ve EUTA, yeni yasa planının Komisyonun teknoloji alanında rekabetçiliği artırma ve kuralları basitleştirme hedefleriyle çeliştiğini de kaydetti.
Corporate Europe Observatory araştırma koordinatörü Olivier Hoedeman, AA muhabirine yaptığı açıklamada, insanları sosyal medya uygulamalarında tutmanın büyük teknoloji şirketlerinin “iş modelinin parçası” olduğunu vurguladı. Hoedeman, şirketlerin bu nedenle bağımlılık oluşturan özellikleri sürekli olarak güçlendirmeye çalıştığına işaret etti. Hoedeman, DFA’nın amacının tüketicilere bağımlılık oluşturan özellikleri kapatma imkanı sunmak olduğunu ifade etti. Bu durumun, söz konusu özelliklerin varsayılan olarak devre dışı bırakılması ve kullanıcıların algoritma tabanlı önerilerden vazgeçmelerine olanak tanınması yoluyla sağlanabileceğini ekledi. Özellikle çocukları hedef alan zararlı özelliklerin yasaklanmasının da değerlendirildiğini aktardı.
Hoedeman, “Hem Avrupa hem de ABD’li büyük teknoloji şirketleri, DFA’nın ilk duyurulmasından bu yana, bağımlılık yapıcı özelliklere getirilen kısıtlamaların kar ve güçlerini zedeleyeceği gerekçesiyle, bu tür önlemlerin getirilmesini engellemek için agresif bir şekilde lobi faaliyetlerinde bulunuyor” dedi. AB yetkililerinin kuralları basitleştirme gündemine sıcak baktığına dair işaretler olduğunu belirten Hoedeman, bu durumun DFA’nın hedeflerini zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Hoedeman, “Örneğin bu, bağımlılık yapıcı tasarım üzerindeki kısıtlamaların yalnızca küçükler için getirilmesiyle sonuçlanabilir. Bu, diğer tüm yaş gruplarını bağımlılık yapıcı sosyal medyanın zararlarından korumasız bırakacağı için trajik bir fırsat kaybı olur” değerlendirmesini yaptı. Bağımlılık oluşturan tasarıma karşı adım atmamanın demokrasi için ciddi tehdit oluşturacağını da sözlerine ekledi.
Hoedeman, “Çünkü sosyal medyanın bağımlılık yaratan manipülatif tasarımı, daha aşırı içeriklere olan talebin ve Avrupa genelinde aşırı sağcı, anti-demokratik siyasi güçlere olan desteğin artmasında önemli bir faktördür” ifadesini kullandı. Büyük teknoloji şirketlerinin 18 yaş üstü herkes için sosyal medya bağımlılığını derinleştirmeye devam etmesine izin vermenin, ABD teknoloji devlerinin ekonomik ve siyasi gücünü artıracağını ve bu şirketlere olan toplumsal bağımlılığı pekiştireceğini savundu.
Yorum Yap